Język polski – poziom podstawowy

Kompleksowy kurs przygotowujący do matury z języka polskiego na poziomie podstawowym. Program obejmuje 14 tygodni zajęć, podczas których uczniowie powtarzają i utrwalają całość materiału z zakresu liceum – od antyku po współczesność. Każdy tydzień poświęcony jest innej epoce, motywom literackim oraz praktycznym ćwiczeniom z analizy tekstów i pisania wypracowań.

Uczestnicy poznają kluczowe zagadnienia maturalne, uczą się rozwiązywać arkusze egzaminacyjne i tworzyć wypowiedzi argumentacyjne, a także przygotowują się do matury ustnej (pytania jawne i niejawne).

W trakcie kursu omawiane są wszystkie epoki literackie – od antyku, Biblii i średniowiecza, przez renesans, barok, oświecenie, romantyzm i pozytywizm, aż po Młodą Polskę, XX-lecie międzywojenne, literaturę wojny i okupacji oraz współczesność.

Ostatnie tygodnie kursu to intensywne powtórki i praca z arkuszami maturalnymi, ze szczególnym naciskiem na:

  • analizę i interpretację tekstów literackich,

  • powtarzanie najważniejszych motywów i kontekstów,

  • pisanie wypowiedzi argumentacyjnych,

  • przygotowanie do części ustnej egzaminu.

Kurs prowadzi do pełnego opanowania wymagań egzaminacyjnych CKE i zapewnia uczniom solidne przygotowanie zarówno teoretyczne, jak i praktyczne.

Program

1 tydzień - Informacje ogólne. Antyk grecki

Informacje ogólne o poszczególnych elementach matury z języka polskiego

Matura pisemna (trzy części składowe)

Matura ustna (zadania jawne i niejawne)

Antyk grecki

Kluczowe hasła antyku

Konflikt racji moralnych w micie o rodzie Labdakidów i Antygonie Sofoklesa:
• Człowiek wobec przeznaczenia / fatum
• Prawa boskie a prawa ludzkie

Cechy dramatu antycznego na podstawie Króla Edypa i Antygony Sofoklesa

Antyczne filozofie (stoicyzm, epikureizm, cynizm, horacjanizm) w twórczości Horacego

Mit o wojnie trojańskiej, mit o Prometeuszu, mit o Demeter i Korze, mit o Dedalu i Ikarze, mit o Orfeuszu i Eurydyce
• Uniwersalny i ponadczasowy charakter mitów greckich
• Problematyka winy i kary
• Miłość silniejsza niż śmierć
• Poświęcenie się w imię wyższych wartości

Bohaterowie i antropomorfizm w wojnie trojańskiej – Iliada Homera
• Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu się z losem

Toposy i motywy antyczne w sztukach późniejszych (w tym antyczne pojęcie piękna i jego realizacje)

Biblia

Problem cierpienia niezawinionego w Księdze Hioba

Smutek mędrców (motyw vanitas vanitatum) na podstawie Księgi Koheleta
• Człowiek wobec niestałości świata

Apokaliptyczny koniec świata – eschatologia w Apokalipsie św. Jana

Cechy stylu biblijnego na podstawie Księgi Rodzaju, Pieśni nad pieśniami oraz psalmów

Średniowiecze

Umysłowość epoki średniowiecza: kultura rycerska, dworska, chrześcijańska, wzorce osobowe średniowiecza

Motyw Stabat Mater Dolorosa w Lamencie Świętokrzyskim – obraz cierpiącej matki

Idealizacja postaci rycerza – literatura parenetyczna na podstawie Pieśni o Rolandzie

Średniowieczny ideał ascety w Legendzie o św. Aleksym

Danse macabre w literaturze i sztuce – Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią

Umysłowość epoki odrodzenia – hasła, motywy, wzorce osobowe

Epikureizm i stoicyzm, motyw theatrum mundi w twórczości Jana Kochanowskiego (Pieśni, Fraszki)

Kryzys humanisty ukazany w Trenach Jana Kochanowskiego

Wpływ sił wyższych na los człowieka – problematyka Makbeta Wiliama Szekspira:
• Moralna odpowiedzialność za czyny
• Cechy dramatu szekspirowskiego
• Destrukcyjny wpływ władzy na człowieka – z odniesieniem do Balladyny Juliusza Słowackiego

Barok

Umysłowość epoki

Poezja metafizyczna – motyw vanitas w poezji Daniela Naborowskiego, Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego

Koncept w twórczości Jana Andrzeja Morsztyna

Konflikt pokoleń i krytyka moralna w Skąpcu Moliera:
• Czy dobra materialne czynią człowieka szczęśliwym?
• Przyczyny nieporozumień między rodzicami a dziećmi

Oświecenie

Umysłowość epoki, pojęcia kluczowe

Satyra prawdę ci powie – przegląd satyr Ignacego Krasickiego:
• Wady ludzkie w krzywym zwierciadle satyry

Wstęp do romantyzmu – poezja sentymentalna Franciszka Karpińskiego (Laura i Filon)

Romantyczność i Świtezianka jako manifesty młodego pokolenia romantyków
• Ludowa sprawiedliwość
• Świat ducha a świat rozumu

Świat metafizyczny a fizyczny – Dziady cz. II Adama Mickiewicza

Nieszczęśliwa miłość – Cierpienia młodego Wertera Goethego i Dziady cz. IV Mickiewicza

Dziady cz. III – prometeizm, mesjanizm, martyrologia narodu, przemiana bohatera
• Psychomachia (walka dobra ze złem)
• Motyw snu i widzenia
• Samotność i wolność
• Cechy dramatu romantycznego

Romantyzm (cz. II)

Sonety krymskie – środki poetyckie

Hymn [Smutno mi, Boże…] i Testament mój – kondycja poety

Pan Tadeusz jako epopeja narodowa:
• Obyczaje szlacheckie, idylliczny dworek
• Przemiana Jacka Soplicy

Zemsta – komizm sytuacyjny, językowy, postaci

Pozytywizm (cz. I)

Umysłowość epoki, organicyzm

Lalka Bolesława Prusa:
• Miłość – siła destrukcyjna czy motywująca?
• Wokulski – romantyk czy racjonalista?
• Praca jako pasja
• Pochodzenie a relacje międzyludzkie
• Miasto – przestrzeń przyjazna czy wroga?
Pamiętnik starego subiekta – rola wspomnień

Pozytywizm (cz. II)

Zbrodnia i kara Dostojewskiego – walka ze słabościami, wina i kara, przemiana bohatera

Gloria victis – mowa ezopowa

Potop – przemiana Andrzeja Kmicica, patriotyzm, odwaga i tchórzostwo

Motywy poezji Adama Asnyka i Marii Konopnickiej

Młoda Polska (cz. I)

Umysłowość modernizmu, nawiązania do romantyzmu

Wesele Wyspiańskiego:
• Sen o Polsce czy sąd nad Polską?
• Chłopi i inteligencja – relacje społeczne
• Symbolika widm i chocholi taniec

Młoda Polska (cz. II)

Chłopi Reymonta – obyczaj i tradycja

Poezja dekadencka, synestezja

Kasprowicz – gniew Boga

XX-lecie międzywojenne

Poezja Skamandrów, Awangardy Krakowskiej, futurystów

Przedwiośnie Żeromskiego – dojrzewanie, rewolucja, tożsamość, odbudowa Polski

Ferdydurke Gombrowicza – groteska, pupa, gęba, presja otoczenia

Literatura wojny i okupacji

Opowiadania Borowskiego – dehumanizacja, odwrócony dekalog

Inny świat Herlinga-Grudzińskiego – zniewolenie i interpretacja tytułu

Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall – powstanie w getcie, walka o życie, sens istnienia

Dżuma Camusa – cierpienie, przyjaźń, poświęcenie, zło

Rok 1984 Orwella – totalitaryzm, propaganda, nowomowa

Tango Mrożka – bunt, chaos wartości, konflikt pokoleń

Górą Edek Nowakowskiego – relacja tekstów kultury

Miejsce Stasiuka – przestrzeń ważna w życiu człowieka

  • Współczesność (cz. II)

Profesor Andrews w Warszawie – spojrzenie obcokrajowca na stan wojenny

Podróże z Herodotem Kapuścińskiego – współczesny homo viator

Poezja Herberta, Szymborskiej, Miłosza – refleksje o człowieku i świecie

  • Arkusz maturalny

Język polski w użyciu – notatka syntetyzująca

Powtórzenie funkcji językowych

  • Ćwiczenia z rozwiązywania arkusza maturalnego z języka polskiego
  • Test historycznoliteracki z powtórzeniem utworów i motywów
  • Konspekt wypowiedzi argumentacyjnej

  • Wybór lektur i kontekstów

  • Tworzenie tezy, argumentów, spójnych akapitów

Rozwiązywanie wszystkich części arkusza: język w użyciu, test historycznoliteracki, wypowiedź argumentacyjna

Przykłady pytań niejawnych do matury ustnej:
• Teksty literackie
• Teksty kultury (obrazy, rzeźby, komiksy, kadry filmowe)
• Teksty dotyczące języka