Biologia – poziom rozszerzony

Kompleksowy kurs przygotowujący do matury rozszerzonej z biologii, obejmujący 14 tygodni intensywnych zajęć. Program prowadzi uczniów przez wszystkie kluczowe działy biologii wymagane przez CKE — od chemicznych podstaw życia, przez anatomię i fizjologię człowieka, aż po ekologię, genetykę molekularną i współczesną biotechnologię. Każde zajęcia łączą teorię z praktyczną analizą zadań maturalnych, wnioskowaniem i interpretacją danych biologicznych.

Uczniowie poznają fundamenty biologii: metody badań, poziomy organizacji życia, planowanie doświadczeń oraz zasady formułowania hipotez i analizowania wyników. W kolejnych tygodniach kurs obejmuje chemię życia, budowę i funkcjonowanie komórki, cykl komórkowy, fotosyntezę, metabolizm, mikroorganizmy oraz różnorodność roślin i zwierząt. Dużą część programu poświęcono anatomii i fizjologii człowieka — od układów narządów i homeostazy, po hormonalną regulację organizmu.

W części genetycznej uczestnicy pracują z genetyką klasyczną, molekularną, dziedziczeniem cech, mutacjami oraz technikami biologii molekularnej, takimi jak PCR czy elektroforeza. Omawiane są także zagadnienia biotechnologii, GMO i kwestii etycznych związanych z nowoczesnymi metodami inżynierii genetycznej.

W trakcie kursu uczniowie rozwiązują zadania otwarte i zamknięte, analizują schematy, wykresy, tabele i doświadczenia biologiczne. W 13. tygodniu odbywa się próbna matura, której wyniki są szczegółowo omawiane, a ostatnie zajęcia służą całościowemu powtórzeniu materiału i uzupełnieniu braków.

Kurs przygotowuje do pełnego opanowania wymagań egzaminacyjnych CKE, kładąc nacisk na rozumienie procesów biologicznych, analizę danych i argumentację naukową — kluczowe elementy matury rozszerzonej.

Program

1 tydzień - Wprowadzenie do biologii i metody badań biologicznych
  • Poziomy organizacji życia, cechy organizmów żywych 
  • Zmienna, hipoteza, obserwacja, doświadczenie, analiza danych 
  • Planowanie i wnioskowanie w biologii 
  • Pierwiastki biogenne, woda, sole mineralne 
  • Węglowodany – budowa i funkcje 
  • Lipidy – rodzaje i znaczenie biologiczne 
  • Białka i ich funkcje 
  • Enzymy – działanie, czynniki, inhibicja 
  • DNA i RNA – budowa i rola, replikacja 
  • Teoria komórkowa, typy komórek 
  • Błony biologiczne i transport 
  • Organella – budowa, funkcje, różnice między komórkami 
  • Cykl komórkowy, mitoza, mejoza 
  • Oddychanie tlenowe i beztlenowe, fermentacje 
  • Znaczenie ATP w przemianach komórkowych 
  • Fotosynteza – etapy, czynniki, znaczenie 
  • Chemosynteza i autotrofia bakterii 
  • Wirusy, bakterie, archeony, protisty i grzyby – różnorodność i znaczenie 
  • Ewolucja roślin i przystosowania do życia na lądzie 
  • Tkanki roślinne: twórcze, stałe, przewodzące 
  • Organy: korzeń, łodyga, liść 
  • Fotosynteza i transpiracja w ujęciu fizjologicznym 
  • Transport wody i asymilatów 
  • Hormony roślinne, ruchy i tropizmy 
  • Rozmnażanie płciowe i bezpłciowe roślin 
  • Gąbki, parzydełkowce, płazińce, nicienie, pierścienice 
  • Stawonogi, mięczaki – budowa, układy narządów, znaczenie 
  • Różnorodność i przystosowania do środowiska 
  • Cechy wspólne strunowców 
  • Ryby, płazy, gady, ptaki, ssaki – ewolucja i porównanie układów 
  • Początki anatomii człowieka – układ ruchu, oddechowy, pokarmowy 
  • Układ krwionośny i limfatyczny 
  • Układ nerwowy i zmysły 
  • Układ hormonalny i homeostaza 
  • Układ wydalniczy i rozrodczy 
  • Genetyka klasyczna – prawo Mendla, allele, genotyp, fenotyp 
  • Dziedziczenie cech, mutacje, choroby genetyczne 
  • Ekspresja genów: transkrypcja, translacja 
  • Techniki biologii molekularnej: PCR, elektroforeza, klonowanie 
  • Biotechnologia i GMO, aspekty etyczne 
  • PRÓBNA MATURA (pełny arkusz) 
  • Analiza wyników i identyfikacja luk w wiedzy 
  • Dowody i mechanizmy ewolucji (dobór, dryf, izolacja) 
  • Populacje, biocenozy, ekosystemy, sukcesja, obiegi materii 
  • Ochrona przyrody i zrównoważony rozwój 
  • Powtórzenie całego materiału + praca nad błędami z matury próbnej